Lesse van ‘n baba-hond

Ons het ‘n baba-hond.
Asof die saamgestelde gesin nog ‘n lid nodig het, het ons die brakkie aangeskaf. Veral ter wille van die jongste menskind, die agtjarige seuntjie. Want ‘n kind moet ‘n troeteldier hê.
Toe ek hom in ‘n noedelboks op die motor se voorste sitplek huis toe bring, was ek dapper; ek het fluisterend belowe hy sal nie spyt wees as hy by ons kom bly nie. Sedertdien was ék al ‘n paar keer spyt.
Die snoesige bondeltjie se pote was van die begin af buite verhouding groot. Nou, op ses maande, staan hy amper kniehoogte, heelwat groter as wat ons van ‘n Jack Russel-kruising verwag het. Vir vier maande het hy elke versperring wat ons opgerig het om hom in sy slaaphoekie te hou, oor gespring, selfs al word dit proggressief hoër. Ek het geweet hy sal moet leer om sy besigheid buite te doen, maar het vergeet hoeveel plassies en ander goeters ‘n mens opvee voordat hulle leer. En die moeite om hom te wys wat is sy speelgoed wat hy mag kou! Die ou baba-ratel, lelike piep-eend en growwe tou asseblief; geen skoene, meubels of liggaamsdele nie!
Behalwe vir die bietjie moeilikheid wat hy bring, verskaf Sparkie intense, matelose, wonderlike vreugde. En daarom vergewe ek hom baie. Ons lag gedurig vir sy lompheid, vertel mekaar watter dom of oulike dinge hy doen, vryf sy sagte ore. En die jongste menskind het ‘n konstante metgesel.
Ek weet dat katliefhebbers van my gaan verskil, maar ek dink die rede hoekom honde bekend staan as die mens se beste vriend, is omdat ons so baie van onsself in hulle sien. Nee, regtig! Ons het nie sterte en stink asems nie, maar ons het baie in gemeen.
*Ons is ewe onnosel. Sparkie se hele lewe word beheer deur sy dik snoet. Baie oulik, maar minder slim as wat hy dink. Waar iets lekker ruik, is hy; dikwels dus in die kombuis, of by die voete van iemand wat iets eet. Gelukkig is hy nou mooi gekondisioneer om te sit en poot te gee voor hy iets kry, anders sou hy permanent chaos veroorsaak. ‘n Mens moet styf vashou aan die leiband om met hom te stap; net nou die dag het hy losgeruk agter ‘n kwikvoëltjie aan, die teerpad in. Hy loop nog gereeld in die toe glasskuifdeur vas, en spring teen kuiergaste op sonder om te weet dis ongeskik.
Hy is maar net ‘n hond, en leef met instink eerste. Bevredig sy eie behoeftes sonder om te dink aan ander. Hy het ‘n baie beperkte perspektief (naby aan die grond, min tussen die ore om al die informasie wat in sy rigting kom, te interpreteer). Hy het iemand nodig om hom te beskerm, te help en te lei. Sien? Baie soos ons.
*Ons is ewe entosiasties. Sparkie glo regtig dat alles wat gebeur, met hom te doen het. Hy druk die dik snoet oral in: hy is gedurig onder ‘n mens se voete omdat hy oral saamloop, hy eet die skuim van die bad af (want dis mos spesiaal vir hom gemaak?!) en hou elke beweging van mensehande fyn dop – televisiestellers, vogroom ofwasgoed. Alles wat ons doen, is vir hom wonderlik. Verwondering is sy wese, en hy aanbid ons skaamteloos. Net soos ons ook Iemand groter as ons nodig het.
*Ons is ewe liefdevol. Sparkie wil eintlik die hele tyd ontrafel waar hy inpas. As die tropleier (pappa) of die voerder (mamma) ontevrede is, stort sy wêreld in duie. Hy is bereid om onderdanig te wees, hy wil net nie verwerp word nie. Hy soek die hele tyd kopkrappies en pensvryfies en balspeletjies, alles om te bevestig dat hy nog by ons hoort. Net soos ons mense. Die jaar begin, dis werk toe en skool toe en kerk toe. Ons groet met die hand, soek oogkontak en voel dis goed om te behoort, om iets te beteken.
Ek kyk vir die baba-hond en dink dis nie so sleg om die hond van God te wees nie. Dit gee my ‘n hoopvolle manier om die mensdom te beskou: dikwels onnosel en daarom vol foute, maar darem nie altyd boos nie; dikwels te entosiasties en daarom arrogant, maar darem oulik in ons oorgawe; dikwels aandagsoekerig, maar darem nuttig. Ek kyk vir die baba-hond en dink hoe lief ek hom het, ten spyte van sy lelik en sy foute. Hy is onvervangbaar.

Onvervreembare vreugde

In my jare se werk met mense het ek agtergekom dat ons selde ons eie harte verstaan.
En ook te begrype; ons is komplekse wesens. Ons huil wanneer ons kwaad is, onttrek wanneer ons dit die minste kan bekostig, en lag vir dinge wat glad nie snaaks is nie.
Wanneer mense, oud en jonk, vroulik en manlik, kom sit om hulle probleme of vreugdes te klankbord en rigting te soek, is een van die pastor eerste prioriteite dus net om te luister, en te probeer beter verstaan. Ons soek na etikette vir die emosies wat ons beleef. Daarna kan ‘n mens eers besluit wat om met hulle te maak.
In die Kerstyd is een van die voorgeskrewe emosies vreugde. Ons hoor dit in elke lied, al die samesyn vereis vrolikheid, ons kry immers geskenke! Die dieper wortel vir die voorgeskrewe blydskap is natuurlik in die goeie nuus van groot blydskap wat die engel bring, soos Lukas dit in hoofstuk twee vertel.
Die meeste van ons is bewus daarvan dat die feesseisoen heelwat mense se verlange, pyn en tekorte onderstreep. Ons is nie klippe nie; ons weet mense kry ook swaar in hierdie tyd. Daarom probeer ons omgee en meer gee in hierdie seisoen.
My gedagtes was egter die hele week by gewone mense se gewone verwarring in gevoelens. Ook diegene wat nie ‘n laagtepunt beleef nie, moet Kersfees as ‘n vreugdefees kan beleef. Hoe help ek mense om dit te ontsluit? Dit het my geneem na ‘n vergelykende studie tussen oënskynlike sinonieme: pret, geluk, en vreugde. Die anatomie van elkeen bring interessante verrassings, met die hulp van slim sielkundige navorsers.
Pret is eenvoudig. Dit laat ons lag, stel lewensnoodsaaklike goedvoelstowwe in ons lywe vry, en is ‘n belangrike komponent van geluk. Dit is dus belangrik om in jou vakansietyd dinge te doen wat vir jou lekker is. Koop geskenkies of bak ‘n boud, as dit die ding vir jou doen. Kyk ‘n komedie, skop ‘n bal, eet krismispoeding, wat ook al. Pret is egter nie al wat jy nodig het nie.
Geluk het twee verdere belangrike dele: omgee, en ‘n groter doel. Die meeste van ons dink ons is gelukkig as mense vir ons omgee. Dit is natuurlik waar, maar net gedeeltelik. Ware geluk begin gebeur wanneer ons begin omgee – vir ander mense, vir ‘n saak na aan jou hart, vir jou gemeenskap of jou land. Dit laat ons voel ons is deel van ‘n groter geheel. Die groter doel sluit nou hierby aan, maar het meer te doen met wat jy beleef as jou lewensdoel, jou take verwant daaraan, en jou behoefte om ‘n nalatenskap te los. As jy dus aan die einde van die vakansie begin nutteloos voel en terug verlang werk toe, is dit ‘n goeie teken dat jy ‘n gelukkige individu is!
Daar bly dus nog een sinoniem oor om te etiketteer: blydskap. Die vreugde waarna Lukas verwys, die vreugde van die Bybel en van Kersfees, die vreugde wat gawe van die Gees van God is.
Ek lees Psalm 30 en ek sien: Dawid het ook maar verward geraak met al sy baie gevoelens. Hy het hulle ook nie altyd met wysheid kon etiketteer nie. Toe dit met hom goed gegaan het, het hy gedink: nou is ek gelukkig. Nou ken ek vreugde. Toe het mense met hom baklei, hy het siek geword en omstandighede was sleg. Tot sy eie verbasing was hy nog heel positief; eksterne faktore kon hom nie sy vreugde kos nie. Maar toe Dawid beleef dat God homself van hom onttrek, het hy bang geword.
Vreugde is ‘n diep stroom in jou hart, ‘n onblusbare vlam, ‘n lekkerte wat niemand van jou kan neem of steel nie – en jy mag dit ook nie toelaat nie. Nie ‘n stukkende familie, ‘n moeilike baas, geldprobleme of ‘n onbekwame president mag die stil glimlag van hierdie wete van jou wegneem nie: Jesus is joune.
En daar is die kern van vreugde: die nabyheid van God self. Dit is in hierdie Kerstyd my sekuriteit, en ek hoop dit ook vir jou: dat jy weer sal besef dat die Here na jou toe gekom het, by jou is, en jou nooit sal los nie.

Oggende is wonderlik

Ek is nie ‘n oggendmens nie.  Ek is gebore met verhoogkuns-gene: as die son sak, kom ons kreatiwiteit na die oppervlak.  Ek veg gedurig tydens sonsondergange die impuls om lipstiffie aan te sit en danspassies te maak.  My woorde kom los en ek raak ‘n uitstekende storieverteller – alles omdat die koelte en misterie van die aand my inspireer.

Soggens, daarenteen, stel ek uit om enige iets te doen voordat ek koffie gehad het.  Ja, ek is ‘n “procaffinator”.  Dis bloot onverantwoordelik om myself in enige situasie te plaas waar ek normaal moet funksioneer, voor koffie my verbly.  (Verontskuldiging: ek drink darem eers die suurlemoenwater voor die koffie.)  My man stel voor ons ry met die motorfietse tot op die buurdorp vir ontbyt, op ‘n Saterdagoggend.  En hy stel sy eerste koppie koffie uit tot daar!  Ongelooflik.

Maar nou moet ek erken: oggende is wonderlik.

Deesdae het ons ‘n baba-woef wat vroeg (regtig: vroeg) moet uitgaan om sy besigheid te doen.  My verantwoordelikheid, ek wou die hond hê.  Daar is in elk geval ‘n skoolgaande kind wat versorg moet word, en hy is ook nie die tipe wat vrolik en ten volle funksionerend uit die bed spring nie.  Hy het sy ma nodig, en ek doen dit met plesier.  Goeie redes om vroeg genoeg op te wees om die watervoëls oor my kop te hoor vlieg, op pad om te gaan wei op Robbeneiland.  Die reuk van moontlikheid hang in die lug, die potensiaal van ‘n hele dag vol dinge en kanse en mense…oggende is wonderlik.

Miskien is oggende ook wonderlik juis omdat ek nog nie kreatief is nie.  My aandag is dan nog nie afleibaar nie, en kalmte bepaal die metodiek van als wat ek doen.  (Lees:  moenie my soggens aanjaag nie, dis teenproduktief.)  Maar die rustigheid waarmee ek dinge doen getuig ook van innerlike dinge, met die jare ingeoefen: die oggendgesprek met God.

Gister het ek ‘n besonder waardevolle oggend beleef: ek en twaalf ander het mekaar ontmoet vir sonsopkoms-stiltetyd in en om ons outydse klein kerkgeboutjie.  ‘n Mini-retraite in ‘n besige maand vir mense met besige lewens.  Maar ‘n lafenis, drie ure gevul met Woord en gedagtes en sommer net wees in die teenwoordigheid van God.  Veral die uur of wat in die natuur het ons blinkoog laat terugkeer na die tafel waar ons (met goeie koffie, ons is bederf) kom aansit om met mekaar te deel:  God is groot, God is goed, God genees, God maak vry.  Alles sonder dat ek, die dominee, my eie woorde moes gebruik om mense te oorreed, oortuig, gesond bid of vryspreek.  Ek vind dit wonderlik.  God leef.

As volwassene het ek in stilword en net wees ‘n groot, groot wonder gevind.  In daardie ruimte tussen my en God is aanvaarding, respek en liefde wedersyds.  Ek bid nie lang gebede nie; ek fokus net (dikwels op Jesus), en die res gebeur vanself.  Ek onthou wel hoe moeilik dit was, jare gelede, hoe ongemaklik, om stil te word, om te erken dat ek stilwees vermy juis omdat ek seer het.  Ek weet ook dat dit vir sekere mense moeilik of selfs onmoontlik is, en dat persoonlikhede verskil en mense God op baie ander maniere ontmoet.

Hierdie week was seer en swaar en moeilik.  Die hele wêreld huil.  Oor Beiroet en Parys en Sirië.  Die hele land huil oor korrupsie en swak leierskap.  My kerk huil, ons sukkel om mekaar vas te hou te midde van moeisame treë van liefde en gehoorsaamheid.  My mense huil:  ons hou twee begrafnisse die week, ‘n paar is in die hospitaal, baie is oud en swak en die meeste van ons in elk geval gebroke en vol probleme.

Maar daar, in die oggendstilte, is God steeds God en ek net mens; is God goed ten spyte van al die gebrokenheid wat ons ken; is my vrede eg en my hoop genoeg.

Gun my om jou te nooi om te probeer.  Of om weer te probeer, of om weer te begin, as jy dalk opgehou het met die stil wees.  Probeer weer een oggend; oggende is wonderlik.

 

Een voet voor die ander

Hardloop was nog altyd onder aan my lysies. Al my lysies: prioriteitslys, doendingelys, inkopielys. Ek het talente van die liewe Here ontvang, genoeg om my mee besig te hou, maar hardloop was nog nooit een van hulle nie. Ek was altyd laaste by die verpligte atletiek in die laerskool, en later jare kon ek maklik die sportperiodes in die musiekkamers deurbring. Net die goddelose hardloop as hy nie gejaag word nie, het ek grappenderwys die Bybelversie verdraai (Spreuke 28:1).
Tot na ‘n sekere beduidende halfleeftyd-verjaarsdag. Ek het een oggend opgestaan en aangekondig: vandag koop ek tekkies. Want toe moet ek erken dat ek al maande lank droom van draf. Nie dagdroom nie, regte nagdrome. In my drome het ek kilometers kafgedraf langs strande, oor bruggies en deur tuine, my woede en seer op teerstrate uitgetrap, totdat die skuif in my lewensfase begin gemaklik voel het.
Let wel: tot sover was dit drome. Die regte-egte ding is bietjie anders. Daar was unieke uitdagings: my voete is baie klein en proneer verkeerde kant toe, my longe is gewoond aan stap en glo vas hulle gaan doodbrand as ek vinniger as vyf kilometer per uur beweeg. Ek wil hardloop maar ek weet nie hoe nie. Nee regtig, dis nie net vir een voet voor die ander sit en en dan vinniger nie. Dis ‘n vreeslike tegniese storie, jy bou sterkte en uithouvermoë en dit alles terwyl jy verhoed dat jy nie seerkry nie – op my ouderdom nogal belangrik.
En nou kan ek erken: ek was lank laas so trots op iets. Niemand anders gaan ‘n oog knip oor my vyf kilometers op ‘n slag nie, maar vir my is dit verstommend, want ek weet waar ek begin het. Ek weet wat dit my gekos het aan vroeg opstaan, bietjies-bietjies vorder en pyn in die knieë. Ek weet wat dit vir my beteken: daardie heerlike kopdraai-gevoel na die oefening, die ervaring dat ek iets nuuts bemeester, dat ek teen myself kompeteer en verbeter.
Natuurlik hardloop ‘n mens se kop ook terwyl jy draf. Ek het lang gesprekke met die Here. Ek dink kreatiewe oplossings op probleme uit. Soms is ek te moeg om te dink. Maar ten einde laaste verstaan ek hoekom Paulus ons geloofspad op meer as een plek in die Bybel met ‘n resies vergelyk. En net na ‘n pretdraf saam met my gemeentelede pen ek die volgende neer:
die rooi skoene
*Die eerste tree is die belangrikste. Ek lig my van daardie rusbank van apatie, ongesonde gewoontes en selftwyfel, en ‘n hele nuwe hoofstuk begin. God glo soms meer in my as wat ek in Hom glo. Ek moet net opstaan en iets doen.
*Ek is nie alleen nie. Drawwers groet mekaar (fietsryers en swemmers ook, bygesê). Ons is bewus van diegene wie se paadjies ons s’n kruis, soms daagliks. Ons takseer nie mekaar op uiterlike nie, want jy ken nie die ander se storie nie. Soms kom die dikkerige oom verbygeskiet, ander kere is dit nie stokou tannie wat voor jou klaarmaak. Jy kan nie iemand se fiksheid en vermoëns meet aan hoe hulle lyk nie. Net so werk die geloofslewe: ons oordeel nie mekaar nie, ons behandel elkeen met respek.
*Ek doen wat ek kan. Gesondheid, goeie keuses en hoop is soms belangriker as wen. Ek moet vandag net my paadjie draf, ek hoef nie iemand anders se treë ook te gee nie. Net so kan ek nie eiehandig hierdie week die land se kragkrisis oplos en die toestand van die nasie verbeter nie. Maar ek kan met integriteit leef, hard werk en aanhou bid.
*Aanhou is belangrik. Ek kan nie ophou as ek moeg voel nie, ek moet ophou by die eindstreep, by die kilometerdoelwit (of by die volgende lamppaal). Soms ervaar ons ‘n toets in ons geloofslewe en wil dan sommer tou opgooi. Om aan te hou glo is dan net so belangrik soos ‘n oorwinning en ‘n trofee.

Niemand kyk as ek draf nie, ek gaan nooit ‘n wedloop wen nie, en dit gaan dalk nooit ‘n groot invloed op enige iemand hê nie. Soms voel my geloofslewe ook niksseggend en onbelangrik. Dan herinner die Hebreerskrywer my (in hoofstuk 12 vers 1 en 2) dat ‘n skare geloofsgetuies my aanmoedig, en dat Jesus self by die wenstreep wag. Genoeg vir my.
“Om jou liggaam te oefen, het wel ‘n bietjie waarde, maar om in toewyding aan God te lewe, het in alle opsigte groot waarde.” 1 Tim 4:8

Gee maar jou hart vir jou kerk

Vandag skryf ek prontuit oor my kerk. Ek is ‘n predikant in die NG Kerk. Miskien is jy in dieselfde kerk as ek, miskien nie. Miskien kan jy assosieer met my opinie, miskien nie. Maar ek hoop dat hierdie paar woorde jou sal help dink oor die kerk waarvan jy deel is.
As kind was kerk vir my vervelig, ja, en ek was soms opstandig oor die rompslomp van godsdiens. Maar ek moet erken dat daar in die kerk van my kinderjare ‘n sagtheid was, ‘n fluistering van die Gees wat my laat veilig voel het. Seker ook te danke aan die goedige ds. Raubenheimer. In my tienerjare was ek kwaad vir die kerk. Toe ek op sestien polities ‘n bewussyn kry, was ek geskok toe ek in die NG Kerk se geskiedenis die bydrae tot die instandhouding van apartheid moes vind.
In my vroeë twintigs, met die ligte las van roeping op my skouers, soek ek dus naarstiglik na ‘n geskikte pad deur die teologie-woude. Ek hop rond, besoek tientalle kerke. Ek lees en soek en ondersoek die grondbeginsels van verskillende kerke. En kies op die ou end, met baie gebed, maar ook met baie kopwerk, ‘n kerk waarvan ek met die teologie kan saamleef. Ironies dat een van die min kerke wat my roeping tot vrou in die amp tot ‘n mate kon ernstig opneem, juis die een was wat my in die verlede so teleurgstel het.
Daar het ek besef: ek moet die verandering wat ek so graag wil sien, wéés. Op die ou end is ‘n instansie of organisasie net ‘n versameling individue. Ek kan nie kla oor ander mense se foute en swakhede as ek nie in hulle skoene geloop het nie. Ek kan maar net doen wat binne my ruimte is om te doen volgens my oortuigings. Soos die goedige ds. Raubenheimer gedoen het.
Ek verstaan dat sommige van my generasie die NG Kerk verlaat het. Ons moes heelwat paradigmaskuiwe in klein tydgleuwe hanteer. Om die NG Kerk te vergewe en weer te vertrou was nie bo-aan baie mense se prioriteitslys nie. Selfs vir ons wat oorgebly het, bly daar ‘n skraapsel agterdog, ‘n wantroue in enige iets wat lyk of dit ou magstrukture wil ondersteun.
‘n Week of wat gelede sit ek toe as toehoorder by die Terugblik op die Waarheids-en Versoeningskommissie se Geloofsgemeeskappe-verhoor in 1997, met die Arch self as voorsitter. Langs my sit my jonger kollega, ook ‘n vrou – ‘n toonbeeld van die hoop wat ‘n nuwe generasie vir ons Boetman-middelkinders bring. Maar ons is beide op ons senuwees as die Algemene Sinodale Kommissie van ons kerk hulle spreekbeurt neem, kort na middagete. Wat sou ons nou kon sê oor versoening en nasiebou vanuit geloofsgemeenskapsperspektief? En dit na ander kerke se getuienisse vanuit onbesmette verledes, terwyl ons nog so stoei met eenheid in ons eie kerkfamilie.
Oor die inhoud van wat gesê is, kan jy gerus meer gaan lees (gaan kyk by Die Kerkbode Aanlyn, 16 Oktober): Prof. Nelus Niemandt (moderator) verwoord hoe die WVK ‘n draaipunt in die NG Kerk se geskiedenis was: dit het gehelp dat waarheid nuwe vryheid bring. In 1998 verwerp die Algemene Sinode apartheid in sy wese, en begin die NG Kerk se pad na ekumeniese herstel. Dit was en is steeds ‘n pynlike pad wat diepe selfondersoek en prysgawe verg. Maar daar is hoop.
Met terugblik kan ‘n mens is in die werk van die Algemene Sinode sien hoe God met ons besig is. Natuurlik kon dinge op verskeie wyses uitgespeel het, en ons sou steeds God se hand kon sien. Maar ek het gesê hierdie is my opinie. En wat ek nou op terugkyk, is vir my goed: Die roepingsverklaring van 2002, met die klem op genesing; die verbintenis tot diensbaarheid in 2007; die seisoen van menswaardigeheid wat in 2013 afgeskop het. ‘n Mens sou al hierdie dinge as dooie dokumente kon beskou, as jy die individue daaragter wil miskyk. Maar as gewone dominee in ‘n gewone gemeente wil ek sê: ek beleef hierdie dinge tussen my mense. Die Here het ons nooit gelos nie, en is steeds met ons baie besig.
Meer as wat die ASK gesê het, was ek diep geraak deur die wyse waarop hulle dit gesê het. Hulle manier het getuig van nederigheid en diensbaarheid sonder om verleë te wees oor wie hulle is: Afrikaanssprekende mans, op die ou end. Soos die goedige ds. Raubenheimer. Ek was so trots.
Hier is my pleidooi, dus: gee jou hart vir jou kerk. Maak nie saak watter kerk dit is nie. Lees oor jou kerk se geskiedenis, en soek die mense en hulle stories tussen die lyne. Hulle was almal net individue wat hulle bes gedoen het. Hulle het wonderlike dinge gedoen, en foute gemaak – geen kerk is perfek nie. Lees oor jou kerk se teologie en beginsels, toets dit, neem deel aan gesonde debat. Bid vir jou kerk en haar leiers. As jy deel is van die NG Kerk, gaan stem tog in hemelsnaam wanneer jou gemeente jou kans gee om te stem oor Artikel 1 van die Kerkorde. Maak nie saak wat jy stem nie, jy het ‘n kans om deel te neem. As jy buite die kerk staan – dis jou keuse. Maar ek weet God gaan nog baie doen in en met en deur die kerk. Moenie dit mis nie.

Lekker eet met God se guns

Ek kyk kookprogramme op televisie.
Die mense wat my van jongs af ken, sal dink ek jok. Beskou dit dan maar as bieg, maar dis waar. Dit het natuurlik begin met Masterchef – die Aussies, van alle mense. Toe ontdek ek die Suid-Afrikaanse weergawe, en dis beter. (Die nuwe reeks begin binnekort, jy mag dit nie mis nie.) Maar tot my eie verbasing ontdek ek: ek kyk nie omdat dit realiteits-televisie is nie, dit gaan nie regtig oor wie wen nie. Dit gaan oor die kos.
Nigella was ‘n openbaring van inspirasie, om die minste te sê. Ek kyk selfs haar ou programme weer. Jamie maak my bang, dis te ingewikkeld. Die Contessa laat my koud. Nie oor haar as persoon nie, maar oor die kos wat sy maak. Maar Jan maak dat ek wil braai. En wie kan dan nou weerstaan as Nataniël so aanmoedigiend praat, nie net met my as kyker nie, maar met die goedjies in sy pot? Ai, dis pragtig.
Toe gee iemand vir my ‘n resepteboek persent. Ek sluit by aan by die honderde duisende lesers wat van resepteboeke die wêreld se topverkoper-leesstof maak. Met resepteboeke deesdae op my bedkassie tussen Bybels en kommentare, besef ek dis tyd om eerlik te raak met myself. Want hoe het dit gebeur?! Om kos te maak, wat nog te se suksesvol of lekker of mooi kos te maak, was nie oorspronklik een van my doelwitte nie. Ek het gedroom van liedjies maak en boeke skryf, nie kreatief wees met bestanddele nie. As kind het ek geen belangstelling in ‘n kombuis getoon nie, en as tiener kon ek ‘n blikkie tuna oopmaak, dis al.
Het die modegier my meegesleur? Dis moontlik. Met hele afdelings in boekwinkels (van my gelukkigste plekke) en hele kanale gewy aan chefs, is die glanskosbedryf sekerlik toonaangewend in populêre kultuur. Is dit bloot omdat ek moes grootword, en die realiteit van grootmens-wees beteken jou gesin moet eet, en iemand (dikwels ek) is hiervoor verantwoordelik? Dalk, maar ‘n mens kan dag na dag gesinskos maak sonder dat dit vir jou opwindend of kreatief is. Is dit omdat die uiteet-kultuur ook my generasie werkende ouers se alledaagse werklikheid geword het? Omdat ek bevoorreg genoeg is om in ons land se kulinêre hoofstad te woon? – ‘n mens kan nie onaangeraak restaurante vergelyk hier in die Kaap nie, hulle kompeteer met te veel passie.
Al hierdie redes het sekerlik bygedra tot my – deesdae meer as matige – opgewondenheid oor kosmaak. Maar ek ken ook my eie hart. Ek weet dat iets wat so diep bevredigend is, ‘n diep wortel het. Dit het te doen met die heerlikheid van die alledaagse, die dankbaarheid oor eenvoud. Iets hiervan weerklink in Prediker 9: “Eet dus jou brood met vreugde, drink jou wyn met ‘n bly gemoed; God het lankal reeds goedgekeur wat jy doen. Dra altyd wit klere, versorg jou hare met olie. Geniet die lewe met die vrou wat jy liefhet, die lewe wat tot niks kom nie, maar wat God jou in hierdie wêreld gegee het, die hele lewe wat tot niks kom nie. Dit is wat jou toekom in die lewe, wat jou toekom vir al jou geswoeg in hierdie wereld. Doen met toewyding alles wat jou hand vind om te doen.”
Net die nuus van die afgelope week laat my voel ons almal speel in ‘n absurde toneelstuk. Soms is die seer en probleme van hierdie lewe byna ondenkbaar, wat nog te sê verstaanbaar. Soms voel dit of die lewe tot niks kom nie.
Maar selfs op sulke dae het die meeste van ons kos om te eet. Brood en wyn was vir die antieke Midde-Oosterling simbolies van ‘n vergenoegde lewe, al reeds ‘n teken van God se guns. En ons as Nuwe Testamentiese gelowiges ken Jesus en sy oorwinning, ons is met God versoen, ons weet op ‘n spesiale manier dat Hy goedkeur wat ons doen. Selfs in die moeilikste tye kan ons wit klere dra, ons hoef nie te rou nie. Ons kan tafel dek vir die mense in ons lewe, kos – al is dit eenvoudig – met liefde en kreatiwiteit voorberei, en dit saam geniet.
Ons het ‘n lewende hoop, en al kan ons nie die konflik in die Oekraïne of Gaza oplos of die ekonomie eiehandig verbeter nie, kan ons doen wat ons hand vind om te doen, van harte asof vir die Here. Dis nie oppervlakkig of hedonisties nie. Dis die gesindheid van ‘n Godskind wat in afhanklikheid en dankbaarheid leef.